SAMENVATTING VAN DE TWEEDE RONDE SYNODALE GESPREKKEN VAN HET BISDOM HAARLEM – AMSTERDAM

Samen met besprekingen in de Diocesane Pastorale Raad en de Priesterraad namen ongeveer 250 gelovigen deel en werden veertien verslagen aangeleverd.
 Vanuit Plein van Siena zijn 3 synodale gesprekken gehouden. Daarvan 2 in samenwerking met de Vredesparochie.

Ervaring om opnieuw synodale gesprekken te voeren.

In het algemeen voelen de deelnemers zich zeer betrokken bij hun kerkgemeenschap en bij de toekomst ervan. Zij zetten zich met ziel en zaligheid in, ook als dat tegen de stroom in lijkt te gaan. De synodale gesprekken bevestigen dat verbondenheid essentieel is: voor gelovigen onderling die soms veel van elkaar verschillen; tussen clerus en volk; tussen mannen en vrouwen; tussen mensen van verschillende culturen en leeftijden. Synodale gesprekken die goed gehouden worden, werken verbindend en geven vertrouwen dat de weg naar te toekomst samen gegaan kan worden. Moeilijke thema’s bespreken werkt alleen met een open en luisterende houding van alle deelnemers. Lukt dat niet, dan wordt de polarisatie eerder versterkt. Enkele verslagen melden een gevoel van onvrijheid bij gelovigen om hun geloofservaringen in de eigen parochie te uiten. De paus roept op tot een open gesprek, ook over ingewikkelde onderwerpen, maar die ruimte wordt op veel plekken in ons bisdom niet gevoeld. De synodale manier van spreken en luisteren kan hierin een belangrijke rol spelen en de wens wordt uitgesproken die als vaste waarde in te stellen voor de Kerk, onafhankelijk van het initiatief van paus Franciscus.

Gedoopt zijn als basis van ons kerkzijn en vorming in een missionaire Kerk.

De roeping om als gedoopte de missionaire Kerk te dragen is niet vanzelfsprekend. Vaak wel voor degenen die als volwassenen gedoopt zijn, maar velen zijn als kind gedoopt, zonder zelf te kiezen. Ook vindt de kinderdoop vaak plaats in een aparte viering, dus buiten de gemeenschap om. Deelnemers aan de synode benoemen dat zij getuigen van hun geloof in hun manier van leven met naastenliefde en dienstbaarheid, maar dat is lang niet altijd expliciet herkenbaar in concrete daden, enthousiasme en vreugde. Daarnaast is er veel verlegenheid om woorden aan het geloof te geven, zowel onderling als naar buiten toe. Een persoonlijke relatie met Christus ontbreekt. Men heeft behoefte aan vorming, geloofsvoeding en ondersteuning bij de ontwikkeling van de eigen roeping binnen en buiten de Kerk: catechese, gebed én geloofsgesprekken. Gebrek aan aanbod voor zichzelf en voor kinderen en jongeren doet gelovigen verdriet. Gelovigen hebben ook een verantwoordelijkheid om elkaar aan de roeping als gedoopte te herinneren. Pastores die de mensen persoonlijk kennen, kunnen hen aanspreken op hun charisma’s en in hun kracht zetten. De schaalvergroting werkt dit tegen.

Eucharistie als gemeenschapsvorming

Herkenbaarheid, voorspelbaarheid en universaliteit van de eucharistie worden als verwelkomend en verbindend ervaren, hoewel niet door iedereen. Voor nieuwe mensen is het een (te) grote stap in het onbekende. Andersoortige vieringen zouden daaraan tegemoet kunnen komen. Veel gelovigen missen de verbinding tussen enerzijds de plechtigheid van de eucharistie en anderzijds de beleving van gemeenschap en het leven door de week. Met name ontbreekt op veel plaatsen goede verkondiging die een verbinding legt tussen exegese en kerkelijke leer enerzijds en het dagelijkse leven van de gelovigen anderzijds. Gemeenschap rond de eucharistie wordt vooral ervaren in de sociale component van ontmoeting (koffie drinken na de mis) en betrokkenheid op elkaar.

Deelname aan een verwelkomende Kerk met een open cultuur, die zichzelf laat zien in de samenleving

Een verwelkomende Kerk gaat over mensen die openstaan om anderen toe te laten tot hun gemeenschap, bijeenkomsten en vieringen. Helaas klinken wetten en regels rondom liturgie en toegang tot de sacramenten vaak luider dan de verwelkomende liefde van Jezus voor alle mensen. We kunnen ons, zonder de regels af te schaffen, meer laten leiden door de heilige Geest die leven en ruimte brengt in de Kerk. Er is behoefte aan vreugde, warmte en begrijpelijke vieringen. “Aan jullie liefde voor elkaar zal iedereen zien dat jullie mijn leerlingen zijn.”

Jonge deelnemers hebben de ervaring dat andere jongeren zoeken naar zingeving en geloof voor hun dagelijks leven. Het is van belang dat pastores en gelovigen leren om hen te verwelkomen en te begeleiden met een luisterend oor, veel geduld en veel liefde. Mensen met een andere cultuur, zoals migranten, zijn een verrijking voor de gemeenschap, maar de bestaande gemeenschap is vaak sterk bezig met organisatie en dat beperkt de ruimte om het geloof samen te beleven. Het is niet eenvoudig om tot (een gevoel van) eenheid te komen. Daarvoor is begeleiding, ontmoeting en vasthoudendheid nodig. Mensen expliciet ontvangen bij de deur straalt uit dat iedereen welkom is in de Kerk, evenals ontmoetingsmomenten en ziekenbezoek. Een actieve Caritas kan een sterk uithangbord zijn van de verwelkomende Kerk in de samenleving. Ook de relatie met andere kerken is van belang: ons niet isoleren als katholieken, maar samenwerken als christenen. Er is behoefte aan herders die zich binnen en buiten de Kerk uitspreken over de problemen in het leven van mensen, dichtbij en verder weg.

Vrouwen in het leven en de zending van de Kerk

Vrouwen hebben in de Bijbel een centrale rol in de verkondiging van de verrijzenis van Christus. Alom wordt erkend dat vrouwen een essentiële rol spelen in de Kerk, zowel organisatorisch als inhoudelijk. Vele vrouwen voelen zich erkend in wat zij doen. Er zijn er die pleiten om de rolverdeling in de Kerk te laten zoals hij is. Maar anderen voelen zich miskend of aan de kant gezet. Roeping is voor veel leken, ook voor vrouwen, een doorleefde werkelijkheid. Zij ervaren vaak geen ruimte om die roeping en hun kwaliteiten binnen de Kerk vrucht te laten dragen. Dit heeft niet alleen te maken met de leer van de Kerk en de rol van het gewijde ambt, maar ook met de masculiene bestuurscultuur. Vrouwen brengen gelijkwaardige en aanvullende talenten mee die het bestuur verrijken. Het is moeilijk om vrouwen te vinden voor besturen als verwacht wordt dat ze hun rol invullen zoals mannen dat doen. Het synthesedocument uit Rome 2023 pleit voor samenwerking van mannen en vrouwen op alle niveaus in de Kerk, dus ook in het bestuur: op parochieel niveau, diocesaan en wereldwijd. Op weg naar een gelijkwaardige vertegenwoordiging zou een verplicht adviesorgaan van vrouwen een rol kunnen spelen.

In het heiligdom in Heiloo is men heel tevreden over de samenwerking als leiderschapsteam met drie mannen en drie vrouwen. Nieuwe gemeenschappen en kerkelijke bewegingen hebben een andere manier van leiderschap waarin vrouwen een volwaardige rol hebben en de verantwoordelijkheid voor de gemeenschap kunnen hebben. Daar kan de rest van de Kerk een voorbeeld aan nemen.

Klerikalisme

Seminaries zijn te veel geïsoleerd. Het is van belang dat de leer- en leefomgeving van de priesterstudenten een afspiegeling is van de samenleving; zodat zij leren om normaal met iedereen om te gaan, ook met vrouwen. Priesters kunnen de vrouwen met wie ze samenwerken beschouwen als hun moeder of zus, die een natuurlijke plek in hun leven hebben: (opbouwend) kritisch, steunend en collegiaal nabij, zonder dat dit bedreigend hoeft te zijn. Gelovigen ervaren klerikalisme van priesters die meer vanuit macht dan vanuit dienstbaarheid werken, zonder dat zij dat altijd beseffen. Bovendien krijgen priesters taken waar ze niet voor opgeleid zijn (ingewikkelde fusieprocessen leiden) en niet geroepen zijn. De vreugde verdwijnt en priesters raken overbelast. Men vindt het goed dat paus Franciscus de koppeling van bestuurlijk gezag en gewijd ambt in de meeste bestuursorganen heeft doorbroken.

Expliciet klinkt de roep om de wijdingsmogelijkheid van vrouwen tot diaken of priester nader te onderzoeken en serieus te overwegen.

(Overgenomen van: Website Bisdom Haarlem- Amsterdam)